Tujifunze Kilimo Bora kwa Maendeleo Yetu

UTANGULIZI Bilinganya imo katika jamii ya mimea inayohusisha nyanya, pilipili, viazi mviringo na nyanya mshumaa. Mboga hii ina viinilishe muhimu kama vile madini aina ya chokaa na chuma, vitamini A, B na C, wanga, protni na maji. Mboga hii hutumika kutengeneza supu au kama kiungo katika vyakula mbalimbali. Vile vite huweza kuhifadhiwa kwa kukatakata vipande na kuwekwa kwenye makopo. Zao hili huhitaji hali yajoto la wastani, udongo wenye kina kirefu na rutuba ya kutosha na usiotuamisha maji. Kwa kawaida bilinganya hulimwa zaidi ya msimu mmoja, lakini katika nchi za Kitropild (joto) zao hili hulimwa kwa msimu mmoja. AINA Aina za bilinganya zinazolimwa kwa wingi katika nchi za ukanda wajoto ni kama zifuatazo:- Black Beauty Aina hii huzaa sana, matunda yake meusi, makubwa, na ya mviringo. Florida Market Matunda ya Florida Market yana umbo la yai. Aina hii pia huzaa sana, lakini hushambuliwa kwa urahisi na ugonjwa wa mnyauko bakiteria (Bacterial wilt). Florida High Bush: Matunda yake ni mak...

UTANGULIZI Nchini Tanzania kabichi hustawishwa zaidi katika mikoa ya Kilimanjaro, Arusha, Morogoro, Tanga, Iringa na Mbeya. Kabichi ina madini aina ya chokaa, kambakamba, protini na maji kwa wingi. Mboga hii inaweza kuliwa bila kupikwa au kuchemshwa kwa kutengeneza kachumbari. Pia inaweza kupikwa pamoja na vyakula kama vile nyama na maharagwe. MAZINGIRA Kabichi ni zao linalopendelea hali ya ubaridi. Zao hili hustawi na kutoa mazao mengi na bora kwenye sehemu zenye miinuko ya kuanzia mita 1200 hadi 1900 kutoka usawa wa bahari. Hustawi vizuri kwenye udongo wa kitifutifu wenye rutuba nyingi na uwezo wa kuhifadhi unyevu kwa muda mrefu. Vilevile linaweza kustawi katika aina nyingi za udongo ili mradi udongo huo usituamishe maj i na usiwe na chumvi nyingi. Endapo udongo hauna rutuba ya kutosha uongezewe mbolea za asili kama vile mbolea ya kuku, samadi na mbolea vunde. AINA Zifuatazo ni aina za kabichi zinazolimwa hapa nchini:- Prize Drumhead Vichwa vyake ni vikubwa (Kilo 2.0 mpaka 2.5) na ba...

Utangulizi Mboga ni mmea au sehemu yoyote ya mmea inayoweza kuliwa na binadamu ambayo haina sukari kama matunda. Mboga huweza kuliwa zikiwa zimepikwa na mara nyingi huwekewa chumvi ili kuongeza ladha na pia huweza kuliwa zikiwa mbichi kwa mfano kwenye kachumbari. Mboga ni sehemu muhimu sana katika mlo uliokamilika, hii imesababisha ukuaji wa kasi wa soko la mboga na upandaji wa mboga katika maeneo mengi ya mijini na vijijini. Sehemu za mmea ambazo zinaweza kutumika kama mboga Majani Mboga nyingi hutoka kwenye majani ya mimea. Mara nyingi haya majani huwa ya rangi ya kijani kwasababu ya kutengeneza chakula cha mmea kutoka kwenye mionzi ya jua na huwa na virutubisho vingi muhimu katika mwili wa binadamu kwa vile vitamin. Miongoni mwa majani ambayo huliwa kama mboga ni Kabichi, Spinach, Chinese, Mchicha na figiri. Mizizi Mizizi ya baadhi ya mimea ni mboga nzuri na ina virutubisho kama vile vitamin A ambayo huimarisha macho na kuongeza uwezo wa kuona. Miongoni mwa mizizi ambayo huliwa kama...

Utangulizi Bamia ni zao linalolimwa sana nchi za joto. Zao hili hutumika kama mboga inayoliwa matunda. Asili ya mboga hii ni Afrika ya Kati na ya Mashariki, lakini kwa sasa zao hili limeenea katika sehemu nyingi za kitropiki, kama Visiwa vya Caribbean, Malaysia na Philipines.  Zipo aina nyingi za bamia, aina zile za kiasili nazo hutofautiana kulingana na eneo moja na lingine. Matumizi Bamia hupikwa pamoja na nyama, samaki au mboga nyingine. Upandaji Aidha kuotesha ili kurahisisha uotaji. •  Mbegu mbili zipandwe kwenye shimo moja. Nafasi Nafasi ya upandaji iwe ni sentimita 30 toka shimo hadi shimo na sentimita 50 toka mstari hadi mstari.  Kwa zile aina zinazorefuka sana iwe sentimita 40 kati ya shimo na shimo na sentimeta 70 kati ya mstari na mstari. Palizi Hakikisha shamba ni safi wakati wote kwa kuondoa magugu mara tu unapoona yamejitokeza. Umwagiliaji Iwapo unyevu wa ardhi hautoshi, inapendekezwa kutumia mojawapo ya njia za kumwagilia maji bustanini. Wadudu waharibifu ...

UTANGULIZI Unaweza kuanza kwa mtaji wa Mil.1 mpaka laki tano au hata chini ya hapo. Mfano. Unaweza kutumia Tsh 250,000 kununua kuku 25 kwa bei ya Tsh 10,000 kwa kuku mmoja (kadirio la juu) Majogoo watakuwa 5 kwa uwiano wa 1:4 . Hii ina maana kuwa wakishaanza kutaga utakuwa na vifaranga 20 x 10 = 200 Watunze vizuri. Wale vifaranga tunakadiria kuwa makoo(majike) watakuwa 150 ambao ndani ya miezi 3 au zaidi nao wataanza kutaga. Utakuwa na kuku 200 + 25 =225 ndani ya miezi 6. Miezi 6 inayofuata 225 - (majogoo 55) = 170 Hii ina maana kuwa 170 x 10= 1,700. Ndugu mwanajamvi hayo niliyotoa ni makadirio ya chini sana hivyo mpaka mwisho wa mwaka utakuwa na kuku zaidi ya 2000. Mwaka utakaofuata utakuwa na kuku wangapi baada ya kuuza kuku 1,000. Mwaka 2. 750(majike) x 10 = 7500 (uza wengine) 3000 x 10 = 30,000. Kutegemea na uwezo wako mpaka mwisho wa mwaka wa pili utakuwa umefanikiwa sana. Kumbuka huu ni mwongozo tu, fanya utafiti na ufuatilie zaidi huku ukiacha kando uzushi wa vitabu vya wasanii ...

KILIMO ni kilimo tu iwe mjini au vijijini ilimradi kimnufaishe mkulima na kupata faida kwa kile alichoamua kuzalisha. Makala haya yanajikita kwenye kilimo ambacho wengi wanaweza kushangaa kwa sababu ya asili ya kilimo chenyewe. Ukitaja neno kilimo wengi hukifikiria kilimo cha mashambani hasa vijijini. Kilimo ninachokizungumzia ni cha mboga zikiwemo hoho, nyanya, biringanya, vitunguu, kabeji, matembele na mchicha. Kilimo hiki kinaweza kufanyika katika njia kuu mbili: kwanza ni kwa kutumia njia ijulikanayo kama ‘green house’ na kilimo cha wazi ambacho hufanyika katika maeneo maalumu ya wazi ambayo serikali inatakiwa iyaweke inapopanga mipangilio ya miji. Katika kufahamu undani wa kilimo hiki, mwandishi wa makala haya amefanya mahojiano na Mtaalamu wa Mipango Miji na Mhadhiri Msaidizi kutoka Chuo Kikuu cha Ardhi, Hussein Kayera. Kwanza anaeleza historia ya kilimo hiki cha mboga mijini Tanzania na namna wananchi wanavyoweza kunufaika na shughuli hizo. Kayera anasema, kilimo cha mboga mijin...